امتیاز موضوع:
  • 0 رای - 0 میانگین
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
خصوصیاتی از کتب متقدمین فقها رحمهم الله
#1
در عین تحولات مختلفی که از دوران آغاز غیبت تا کنون در فقه شیعه صورت گرفته و موجب تهذیب مسائل فقهی گردیده است نباید منکر شد کتب فقهی مقدما نیز دارای ویژگی های خاص خود است که ایجاب می کند طالبین اجتهاد از آنها کناره نگیرند. همچنین حلاوت به خصوصی در بیان برخی از این کتب مشاهده می شود که از خلوص آنان سرچشمه می گیرد.
در اینجا سعی می کنم در حد توان به مقداری از خصوصیات کتاب فقیه عظیم الشأن یحیی بن سعید الحلی 601- 690 یعنی الجامع للشرائع اشاره کنم.
این کتاب همچون برخی دیگر از کتب متقدمین فقهیست آمیخته با اخلاق و ادب بندگی که جای جای این کتاب خود را نمودار میسازد؛ به خصوص که این مایه ها را مزین به احادیث نورانی اهل بیت علیهم السلام نیز نموده است.
در باب وضو با ذکر روایتی به ادبی فراموش شده اشاره می کند: سئل علي علیه السلام :أ يتوضأ من فضل وضوء جماعة المسلمين  أو من ركو أبيض مخمر؟ فقال : بل من فضل جماعة المسلمين فإن أحب دينكم إلى الله الحنيفية السمحة السهلة.
آداب حمام،خضاب، نوره، مسواک، روغن زدن، مقدار مستحب موی سر و دیگر سنن بهداشتی از جمله نکات جالبیست که در کتاب طهارت بیان شده و البته کتب فقهی امروزی ما از همه اینها خالیست.
در احکام اموات آداب عیادت را ذکر می کند از جمله: ولا عیادة فی وجع العین و المرض فیه تکفیر السیئات! و از جمله فتاوی خاص منقرض شده در این باب اینست که گوید: ولا یجوز لطم الخد و جز الشعر و نتفه ولا بأس بشق الثوب فی موت الوالد و الأخ و لا یحل فی موت الزوجة والولد.
تحفظ به عفت اسلامی را نیز چنین تذکر می دهد که : ویکره...تعزیة الشابة لغیر المحرم
در باب اعتکاف کوید: ویجوز له أن..ویذاکر بالعلم اهله و ینظر فیه بل هو افضل من صلاة التطوع عند جمیع الفقهاء
ارادتش به ساحت ناحیه مقدسه علیه السلم را نیز آنجا ابراز کرده که در انتهای باب حج از محمد بن عثمان عمری نقل می کند: و  إن صاحب هذا الأمر ليحضر الموسم كل سنة يرى الناس و يعرفهم و يرونه و لا يعرفونه.

آداب لباس پوشیدن، ذکری برای دفع کثرت سهو (ص 84)، آداب سفر، نماز های مستحبی، ادعیه مختلفه، آداب معاشرت مؤمنین با یکدیگر (ص 123- 124) آداب صدقه و.. همگی در این کتاب یافت می شوند.
به طور کلی این کتاب نه تنها یک رساله عملیه بلکه کتابیست برای زندگی اسلامی...
kotob_sh@
پاسخ
 سپاس شده توسط محمود رفاهی فرد
#2
می دانیم که از گذشته تا کنون مردم مسائل دینی مورد نیاز خود را از علمای دین می پرسیدند؛ و با توجه به در دسترس نبودن فقیه در بسیاری از مناطق یا مقدار زیاد سؤالات، ناچار مسائل خود را به صورت مکتوب ارائه نموده و جواب مکتوب نیز دریافت می داشتند.
تاریخچه استفتاءات مکتوب:  اصحاب، در زمان ائمه علیهم السلام، در موارد متعددی سؤالات مکتوب خود را خدمت حضرات علیهم السلام ارسال می داشتند و جواب می گرفتند. اما از میان آنچه به صورت مدون بوده وبتوان نام کتاب یا رساله بر آن نهاد شاید اول از همه کتاب مسائل عبید الله بن علی حلبی باشد. این کتاب را قاضی نعمان مصری در الایضاح نام برده و ار آن احادیثی نقل کرده است. بعد از آن می توان به مسائل محمد بن مسلم، مسائل علی بن جعفر، مسائل الحسن بن علی بن یقطین عن أبی الحسن موسی علیه السلام، مسائل معمر بن خلاد و مسائل بزنطی اشاره کرد. محتوای این مسائل در کتب حدیثی شیعه به وفور یافت می شود.
با شدت گرفتن تقیه و سخت شدن دسترسی به ائمه علیهم السلام، شاهد برخی مسائل از فقها هم هستیم؛ مانند مسائل اهل البلدان از فضل بن شاذان.
پس از آغاز دوره ی غیبت، طبعا مسائل نگاری منحصر در فقها شد. از اولین نگاشته های این دوره می توان به: مسائل حمیری از محمد بن عثمان عمری و مسائل علی بن ابراهیم در جواب ابن بلال اشاره کرد.
(ادامه دارد ان شاء الله..)
kotob_sh@
پاسخ


پرش به انجمن:


کاربران در حال بازدید این موضوع: 1 مهمان