امتیاز موضوع:
  • 0 رای - 0 میانگین
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
«روش شناسی» لزوم بازنگری در علم منطق و اثر آن در فقه و اصول
#1
مکتب تشیع از بدو غیبت امام عصر (عج) همیشه در حال تکاپو و ایفای نقش در ساحات علمی بوده است و از جمله علمی که بسیار مهم و کلیدی در دائره منظومه فکری شیعی میباشد ، قطعا علم منطق است که فقها و علماء ما ، این علم را از مقدمات اجتهاد شمرده اند، مثل مرحوم بجنوردی صاحب قواعد الفقهیه در منتهی الأصول میفرماید : " و من جملة العلوم التي يحتاج إليها- في تحصيل الاجتهاد- هو علم المنطق" یعنی از مقدمات اجتهاد علم منطق است و یا مثل إ شیخ عبدالنبی نجفی اراکی میفرماید که کسی که علم منطق را نمیداند اصلاً مجتهد نیست و میفرماید : " قد ذكرنا في كتابنا درر المنطقية بان من لم يعرف علم المنطق فليس بمجتهد لعدم حصول الاطمئنان باستنباطه لأنه وضع لحفظ الذهن عن الخطاء في الغلط " . ( المعالم الزلفی؛ص112) و همچنین مرحوم سید مرتضی فیروزآبادی در حاشیه کفایه اش (عنایه الاصول؛ج6؛ص190) به اشتراط علم منطق در اجتهاد تصریح میکند .
در این میان مرحوم سید خوئی مطلقا توقف اجتهاد به علم منطق را قبول ندارد و میفرماید : علم منطق اصلا از مبادی اجتهاد نیست .( التنقیح ؛ ج 1 ؛ص25)

به هر حال ، نقش علم منطق در ساحات علم بشری خصوصاً در حوزه ی علوم اسلامی و علی التخصیص در علم فقه و اصول که متکفل بیان حدود الهی است بر کسی پوشیده نیست .
در این نوشتار سعی بر این است که اولا: اشاره به یکی از نکاتی که مستلزم بازنگری علم منطق است ، شود و ثانیا: در آخر یک کتاب منطقی معرفی شود .

از شاخصه های اصلی که علم منطق را متحول میکند و باعث رشد آن علم میشود بها دادن به اصالت وجود و لوازم آن از دیدگاه فلاسفه صدرایی و عرفاء در علم منطق است .
مثل ، اثر اصالت وجود در تعریف اشیاء که در منطق موجود تعریفات ماهوی ارائه میشود و حال آنکه باید تعریفات وجودی باشند و اگر وجودی باشند خیلی از مشکلات حل میشود . مثلا ما برای تعریف فقه هنوز مشکل داریم و وقتی تعریف میکنیم میگوییم فلان چیز کالجنس و فصل هست یا در تعریف طهارت مرحوم شهید میفرماید : استعمال طهور مشروط بالنیه ، بعد طهور را کالجنس قرار میدهد و مشروط بالنیه را کالفصل و حال آنکه ما نظام دقیقی برای تعریف موضوعات علوم اعتباری ندارم و باید از فلسفه صدرا کمک بگیریم .
حضرت استاد آقای سید یدالله یزدان پناه در اینجا مباحث دقیق و خوبی دارند که هر کس طالب است به دروس خارج نهایه ایشان میتوانند رجوع کند .
ویا اینکه مدخلیت کشف در جنس و فصل اشیاء با استفاده از دستگاه عرفانی خیلی مهم است و برای ما راه گشا در تعریفات علوم اعتباری میباشد .
در آخر کتابی را در حوزه علم منطق از نگاشته یکی از عرفای بنام ، معرفی میکنم .
 از شاخص ترین این عرفاء که نظریاتش در حوزه های علمیه شیعی بسیار اثرگذار بوده و کتابش (تمهیدالقواعد) تاکنون از متون درسی عرفان در حوزه ها بوده، ابومحمد صائن الدین علی بن محمد ابن ترکه اصفهانی (770-835ه.ق) هست .
کتاب منطقی ایشان به نام " المناهج فی المنطق " دارد که با نگاه مشائی نوشته است ؛ البته نظریات و مبانی منطقی ایشان در این کتاب کاملا منعکس نشده است بلکه باید به دیگر آثار هم مراجعه کرد .
ان شاالله در مواقع بعدی در مورد خلا های منطق که مستلزم بازنگری در علم منطق است را خواهم گفت .

اللهم وفقنا لما تحب و ترضی
مرتضی اسکندری تبریزی


فایل‌های پیوست تصاویر بندانگشتی
   
پاسخ


موضوعات مشابه ...
موضوع نویسنده پاسخ بازدید آخرین ارسال
  نکته علمی  گفتاری از استاد حسینی نسب دام عزه پیرامون زوائد علم اصول مهدی قنبریان 5 3,642 21-بهمن-1395, 00:53
آخرین ارسال: امین 69
  مبانی کلامی حسن و قبح و نقش آن در علم اصول احمدرضا 0 1,276 12-ارديبهشت-1395, 09:19
آخرین ارسال: احمدرضا
  جواب به اشکال ریاست تالار اصول یوسف 0 2,066 28-تير-1393, 17:46
آخرین ارسال: یوسف
  منابع اصول فقه اهل سنت amirabas 2 6,460 27-بهمن-1391, 04:10
آخرین ارسال: sj.jamali

پرش به انجمن:


کاربران در حال بازدید این موضوع: 1 مهمان